Xây dựng trường học tích cực
 Xây dựng môi trường trực tuyến tích cực, an toàn.

Xây dựng môi trường trực tuyến tích cực, an toàn

  • Print Print

Xây dựng môi trường trực tuyến tích cực, an toàn

Một trong những yếu tố ảnh hưởng đến việc học tập của học sinh là mối quan hệ trong trường học. Khi tất cả mọi người trong trường làm việc cùng nhau, cùng hướng đến mục tiêu là tạo nên một môi trường trường học an toàn, thân thiện, học sinh sẽ tiếp nhận được thông điệp và những phản ứng thống nhất về bắt nạt cũng như các mối quan hệ tích cực tại trường, nhà, v.v. Đưa ra những thông điệp, phản ứng và sự hỗ trợ thống nhất để giải quyết bắt nạt, trường có thể thúc đẩy các mối quan hệ tích cực, lành mạnh cho học sinh. Đề có môi trường học đường tích cực, chương trình phòng ngừa và can thiệp bắt nạt trực tuyến là điều cần thiết. Các nghiên cứu trên thế giới đã cho thấy phòng ngừa và can thiệp bắt nạt dựa vào trường học một cách toàn diện và có hệ thống, với sự tham gia của cả nhà trường, học sinh, phụ huynh và các nguồn lực từ phía cộng đồng có hiệu quả trong việc giảm thiểu vấn đề bắt nạt nói chung và bắt nạt trực tuyến nói riêng.  
ATMi (An Toàn Mạng internet) là chương trình can thiệp - phòng ngừa bắt nạt trực tuyến dành cho thanh thiếu niên Việt Nam. Đây là chương trình toàn trường, bao gồm cả hành động phổ quát - hướng dẫn phòng ngừa cho tất cả học sinh và hành động chỉ định - được sử dụng khi hành động bắt nạt xuất hiện. Chương trình được xây dựng dựa trên mô hình phòng ngừa toàn diện, tích hợp ba bậc như sau:

Mục đích của chương trình ATMi

Giảm thiểu tỷ lệ bắt nạt trực tuyến

Nâng cao nhận thức của học sinh, giáo viên, cán bộ nhân viên nhà trường, phụ huynh học sinh về bắt nạt trực tuyến

Trang bị kỹ năng, chiến lược ứng phó khi bắt nặt trực tuyến xảy ra cho học sinh, giáo viên, cán bộ nhân viên nhà trường, phụ huynh học sinh

Trang bị kỹ năng sử dụng mạng internet an toàn, tự bảo vệ cho bản thân và người khác trên mạng internet


Quy trình thực hiện chương trình ATMi

Bước 1:  Tổ chức một nhóm phòng ngừa bắt nạt (đại diện ban giám hiệu, chuyên viên tâm lý, thành viên nhóm nghiên cứu)

Bước 2: Mời, kêu gọi các thầy cô giáo, phụ huynh, nhân viên trong trường tham gia vào nhóm

Bước 3:  Đánh giá vấn đề

Bước 4: Làm việc với nhóm phòng ngừa, tìm kiếm, xây dựng chính sách/ quy định ở trường học nhằm nghiêm cấm bắt nạt

Bước 5: Tập huấn cho giáo viên và nhân viên nhà trường

Bước 6: Tập huấn cho học sinh về bắt nạt (cấp độ toàn trường và lớp) – nhóm nghiên cứu giám sát

Bước 7: Tổ chức hoạt động toàn trường phòng ngừa bắt nạt trực tuyến (vẽ tranh, thiết kế poster)

Bước 8: Đánh giá lại vấn đề

Nội dung của chương trình ATMi

Để đạt được những mục tiêu nêu trên, dựa vào tham khào nội dung từ các tài liệu nghiên cứu, các chương trình phòng ngừa và can thiệp bạo lực học đường, bắt nạt nói chung và bắt nạt trực tuyến nói riêng, chương trình ATMi chọn lọc và hướng tập trung vào 5 nội dung chính:

  • Hiểu biết về bắt nạt trực tuyến
  • Các chính sách, quy định liên quan đến bắt nạt trực tuyến và các vấn đề khác trên mạng internet
  • Sự hợp tác, kết nối giữa các bên liên quan 
  • Môi trường xã hội, học đường an toàn, tích cực
  • Các kỹ năng sử dụng internet an toàn

Thứ nhất, một trong những công tác tiên quyết là nâng cao nhận thức về bắt nạt trực tuyến cho tất cả các bên liên quan. Đây là nội dung xuất hiện trong nhiều chương trình phòng chống bắt nạt, bởi những hiểu nhầm, hiểu chưa đúng về vấn đề có thể là mầm mống làm cho việc bắt nạt xảy ra, hoặc nó cũng có thể làm cho hệ quả của hành vi bắt nạt nghiêm trọng hơn bởi chúng ta không ý thức được mức độ nguy hiểm của hành vi bắt nạt trực tuyến. 

Học sinh

  • Các hoạt động nâng cao nhận thức giúp cho các em hiểu về bắt nạt trực tuyến, tác động và hậu quả
  • Các kỹ năng sử dụng công nghệ hiệu quả và an toàn khi trực tuyến
  • Các nguyên tắc khi trực tuyến (những hành vi phù hợp khi trực tuyến)
  • Hiểu biết và tự tin phản ứng một cách hiệu quả người người bắt nạt mình trực tuyến
  • Có thông tin về các nguy cơ và lợi ích của việc phản ứng lại với người bắt nạt theo các cách khác nhau (phản ứng về mặt cảm xúc, phản ứng thụ động, v.v.
  • Có cơ hội nâng cao kỹ năng xã hội, mức độ thấu cảm, đạo đức, các kỹ năng xử lý xung đột và quản lý tức giận

Phụ huynh

  • Có thông tin về việc sử dụng internet, điện thoại di động an toàn, các chức năng của giao tiếp trực tuyến và các chức năng đó được sử dụng như thế nào để bắt nạt
  • Hiểu biết về cách giúp cho học sinh xác định được các em có thể báo cáo vấn đề như thế nào, điều chỉnh quyền riêng tư an toàn và chặn những giao tiếp không mong muốn
  • Nhận thức được rằng dù con có sử dụng máy tính, điện thoại để lên mạng thành thạo, con vẫn có thể không biết cách sử dụng những thiết bị đó để lên mạng một cách an toàn
  • Các thông tin về dấu hiệu bắt nạt trực tuyến, đặc biệt là khi con thu mình, trầm buồn hoặc tức giận khi trực tuyến hoặc khi nghe gọi điện thoại, đọc tin nhắn để hỗ trợ con trong khoảng thời gian này
  • Có các kỹ năng nói chuyện với con về bắt nạt trực tuyến càng sớm càng tốt, không đợi đến khi bắt nạt xảy ra mới nói chuyện với con.

Giáo viên
  • Được tập huẩn về cách can thiệp các trường hợp bắt nạt trực tuyến một cách hiệu quả
  • Hiểu được các kỹ năng quản lý mâu thuẫn, xung đột
  • Xây dựng và phát triển năng lực "công nghệ số" gồm có cách sử dụng các thiết bị công nghệ, trực tuyến an toàn, các nguyên tắc khi trực tuyến
Nhà trường
  • Có các chiến lược phù hợp với lứa tuổi và sự thay đổi của hành vi khi can thiệp bắt nạt
  • Hỗ trợ bằng cách thực hiện các chiến lược một cách thống nhất
  • Có các quy định kỷ luật tích cực, phương pháp xử lý mâu thuẫn, xung đột
  • Thẩm định công dụng tích cực của công nghệ và việc can thiệp bắt nạt trực tuyến
  • Các chiến lược để phát triển giao tiếp trực tuyến và các kỹ năng xã hội khác
Thứ hai, một cách tiếp cận toàn trường tốt chống lại bắt nạt trực tuyến cần bao gồm các chính sách, kế hoạch và quy trình có tính chủ động từ phía trường học. Các chính sách, chiến lược và quy trình thực hiện này được đánh giá định kỳ thường xuyên. Các chính sách và quy định cùng với quy trình giải quyết vấn đề rõ ràng giúp cho nhà trường và các bên liên quan không bị bất ngờ khi tình huống xảy ra, có sự chủ động và can thiệp nhanh chóng

Học sinh
  • Ý thức về các chính sách, quy định chống bắt nạt học đường của trường.
  • Ý kiến của học sinh về định nghĩa, quy trình, thủ tục báo cáo và điều tra sự việc, các chiến lược can thiệp để ứng phó với bắt nạt trực tuyến sẽ được xem xét khi cần
  • Khuyến khích học sinh chịu trách nhiệm cho chính sự an toàn của bản thân khi trực tuyến thay vì dựa vào sự giám sát của người lớn
Phụ huynh
  • Thái độ tôn trọng và khoan dung với người khác.
  • Thể hiện rõ ràng trong việc chống lại bắt nạt trực tuyến.
  • Quen thuộc với các chính sách và quy định tại trường của con
  • Có cơ hội tham gia xây dựng chính sách và chiến lược của trường
Giáo viên
  • Có thông tin và quy trình rõ ràng, thống nhất và chính xác, hỗ trợ cho việc phát hiện, báo cáo và phản ứng với bắt nạt trực tuyến từ ban giám hiệu
  • Được tập huấn về cách hành động khi bắt nạt trực tuyến xảy ra
  • Được ban giám hiệu nhà trường khuyến khích thực hiện thống nhất và đánh giá hiệu quả của các phản ứng với tình huống bắt nạt trực tuyến
Nhà trường
  • Tích hợp và chuẩn hóa các phương pháp cho nhân viên và tất cả thành viên của trường để phòng ngừa, nhận diện, báo cáo và phản ứng với bắt nạt trực tuyến
  • Hỗ trợ và quản lý thống nhất các vấn đề liên quan đến bắt nạt trực tuyến
  • Luôn có sự trao đổi, thảo luận với học sinh về bắt nạt trực tuyến
  • Các nhân viên hành động như là tấm gương cho học sinh, hỗ trợ học sinh là nạn nhân của bắt nạt
Thứ ba, nhà trường và gia đình là những yếu tố nguy cơ cũng như các yếu tố bảo vệ học sinh trước bắt nạt trực tuyến. Để đối phó với bắt nạt trực tuyến một cách hiệu quả, sự liên kết giữa các bên cần được xây dựng và các nguồn lực trong cộng đồng địa phương nên được cân nhắc sử dụng.
Học sinh
  • Được trao quyền đê báo cáo về bắt nạt trực tuyến cho nhân viên, phụ huynh và những người khác mà học sinh cảm thấy tin tưởng
  • Nhận thức về các nguồn lực ở địa phương, gồm có các cơ quan và tổ chức, nơi mà học sinh có thể tìm thấy thông tin, lời khuyên và hướng dẫn sử dụng internet an toàn và bắt nạt trực tuyến
  • Khuyến khích học sinh tìm kiếm đến dịch vụ tham vấn, tư vấn khi bị ảnh hưởng bởi bắt nạt trực tuyến
  • Sớm nhận thức được rằng hành vi không chấp nhận được là bắt nạt trực tuyến cần phải sớm dừng lại
Phụ huynh
  • Khuyến khích phụ huynh hành động khi con bị bắt nạt hoặc đi bắt nạt người khác trực tuyến
  • Nhận thức được rằng con có thể vừa đi bắt nạt vừa bị bắt nạt trực tuyến, và bắt nạt trực tuyến thường có mỗi liên hệ với bắt nạt truyền thống mặt đối mặt
  • Khuyến khích phụ huynh thông thạo các chính sách và quy định trong trường học liên quan đến bắt nạt trực tuyến
  • Các kỹ năng giao tiếp cần được chú trọng, để phụ huynh nhấn mạnh với con rằng việc con bị bắt nạt không có gì đáng xấu hổ cả, và con không cần lo lắng khi tìm kiếm sự giúp đỡ từ cha mẹ, giáo viên và những người khác
  • Không phản ứng thái quá với bắt nạt trực tuyến hoặc ngay lập tức cấm con truy cập mạng máy tính hoặc điện thoại khi con bị bắt nạt, cần hợp tác với trẻ để tìm cách ứng phó khả thi nhất với thủ phạm bắt nạt
Giáo viên
  • Chủ động hợp tác với phụ huynh để xây dựng các chiến lược ứng phó với bắt nạt trực tuyến
  • Liên lạc với phụ huynh khi thích hợp, và nâng cao nhận thức của cộng đồng và phụ huynh về bắt nạt trực tuyến
Nhà trường
  • Chủ động tham gia cùng với tất cả cộng đồng trường học, giáo viên, phụ huynh và học sinh trong việc chống lại bắt nạt trực tuyến
  • Nhận thức rằng tất cả những bên liên quan cần chia sẻ trách nhiệm
  • Trong tình huống bắt nạt trực tuyến, tất cả các bên tham gia cần có cam kết với nhau và làm việc cùng nhau 

Thứ tư, văn hóa, môi trường xã hội đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa và can thiệp can thiệp trực tuyến. Các bên liên quan cần xây dựng một môi trường xã hội tích cực, lành mạnh, không bắt nạt.

Học sinh

  • Nhận thức về tầm quan trọng của bạn bè trong việc hỗ trợ nạn nhân của bắt nạt trực tuyến trong và ngoài trường học và nhận thức về tầm quan trọng của việc báo cáo các sự việc.
  • Tập huấn các chiến lược hiệu quả mà các em có thể sử dụng nếu các em là nhân chứng thấy bạn của mình bị bắt nạt trực tuyến
  • Hỗ trợ khi bảo vệ hoặc tìm kiếm sự giúp đỡ cho bạn bè bị bắt nạt trực tuyến.
  • Có cơ hội để phát triển kỹ năng lãnh đạo, lý luận về đạo đức, sự thấu cảm và ứng phó mang tính cảm xúc.
  • Học sinh ở vị trí có một vai trò quan trọng trong việc giải quyết các vấn đề bắt nạt trực tuyến trong trường học, và nên tích cực tham gia vào các quy trình phòng chống này
  • Có cơ hội thực hành kỹ năng an toàn của người chứng kiến trong trường
  • Đảm bảo rằng phụ huynh, giáo viên và người lớn khác sẽ không phản ứng thái quá nếu học sinh báo cáo về bắt nạt trực tuyến vì các em thường không báo cáo các sự việc về hành vi bắt nạt trực tuyến cho nhân viên nhà trường vì sợ rằng các thiết bị công nghệ sẽ bị tịch thu

Phụ huynh

  • Nhận thức được về vai trò của người chứng kiến, những áp lực từ phía bạn bè và ảnh hưởng tích cực của bạn bè đến bắt nạt trực tuyến. Phụ huynh nên khuyến khích con cái họ can thiệp khi con chứng kiến bắt nạt trực tuyến.
  • Nếu phụ huynh tìm hiểu về việc con mình có liên quan đến bắt nạt trực tuyến hay không, phụ huynh cần nhấn mạnh thái độ không tán thành của mình và nói chuyện với con về tác động và hậu quả tai hại của bắt nạt trực tuyến.
  • Hiểu về tầm quan trọng của việc hướng dẫn con và có mối quan hệ tích cực và hỗ trợ với con.
  • Thiết lập niềm tin với con cái của mình, hỗ trợ một cách không phán xét và tích cực
  • Khuyến khích thúc đẩy các kỹ năng xã hội tốt, đặc biệt là sự thấu cảm, lý luận đạo đức tốt, lòng tự trọng và khả năng phục hồi của con để giảm nguy cơ chúng tham gia vào bắt nạt trực tuyến

Giáo viên

  • Sự tham gia tích cực của tất cả các bên liên quan trong việc tạo ra một bầu không khí tích cực trong lớp học và mối quan hệ tích cực với các học sinh.
  • Đào tạo, tập huấn cách kích hoạt, hỗ trợ và củng cố học sinh trong việc hỗ trợ các nạn nhân của bắt nạt trực tuyến và cách làm việc với những học sinh đó
  • Các cách để khuyến khích học sinh báo cáo hành vi bắt nạt trực tuyến.
  • Có mối quan hệ giáo viên-học sinh thân thiết, gần gũi để đảm bảo một lớp học và môi trường học tập tích cực hơn.
  • Kỹ năng chú ý và giải quyết xung đột và các tình huống có vấn đề giữa các học sinh
  • Có cơ hội tìm hiểu về cách học sinh sử dụng Internet, trong khi học sinh cần học cách giải quyết các vấn đề xã hội và phát triển các kỹ năng xã hội từ giáo viên

Nhà trường

  • Một nền văn hóa trường học tích cực và hỗ trợ được xây dựng thông qua các mối quan hệ tích cực mà họ xây dựng giữa các nhân viên và học sinh.
  • Nhân viên nhà trường quan tâm, hỗ trợ và có thẩm quyền góp phần vào mối quan hệ tốt hơn, môi trường lớp học tích cực và văn hóa trường học có tính hỗ trợ.
  • Bầu không khí cởi mở, hỗ trợ và đáng tin cậy với các hướng dẫn rõ ràng về cách cộng đồng dự kiến sẽ hành xử và phản ứng với bắt nạt trực tuyến.
  • Kiến thức và kỹ năng để phản ứng một cách hiệu quả và hỗ trợ cho những người bị bắt nạt trực tuyến; để dạy hiệu quả các kỹ năng này cho tất cả các bên liên quan.
  • Các chiến lược để khuyến khích các hành vi tìm kiếm sự trợ giúp từ học sinh, nhân viên và phụ huynh.
  • Thúc đẩy các mô hình kỷ luật tích cực thay vì phương pháp trừng phạt
  • Một nền văn hóa trường học không dung thứ cho bắt nạt trực tuyến

Thứ năm, các kỹ năng sử dụng mạng internet an toàn đặc biệt quan trọng đối với tất cả mọi người. Với sự phát triển của công nghệ thông tin và sự xuất hiện của những nguy cơ tiềm ẩn có thể xảy ra trên mạng như quấy rối, bắt nạt trực tuyến, v.v., những kỹ năng để bảo vệ cho bản thân và người khác an toàn trên mạng thật sự quan trọng